ภูมิศาสตร์ประเทศจีนและสภาพอากาศ

จีนมีลมฟ้าอากาศส่วนใหญ่อยู่ในเขตลมมรสุมการที่จีนมีพื้นที่กว้างใหญ่ทั้งทางเนื้อที่ และลักษณะภูมิประเทศทำให้จีนมีอากาศที่แปลกและแตกต่างกันไปในแต่ละท้องถิ่น ภูมิอากาศบริเวณคาบสมุทรเลยโจว เกาะไหหนาน และมณฑลยูนนานนั้นจัดเป็นภูมิอากาศเขตร้อน มีอากาศที่ร้อนและฝนตกตลอดปี จึงทำให้พืชพันธุ์ธัญญาหารอุดมสมบูรณ์ มณฑลเฮลุงเจียง ทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จะมาอากาศร้อนค่อนข้างหนาวในระยะสั้นๆ และมีฤดูหนาวที่มีอากาศหนาวจัดมาก ส่วนบริเวณลุ่มแม่น้ำฉางเจียงและฮวยเหอ ทางภาคตะวันออกเฉียงนั้น มีอากาศที่อบอุ่น และชุ่มชื้น โดยที่มีฤดูที่แตกต่างกันทั้ง 4 ฤดู พื้นที่บางแห่งทางที่ราบสูงของยูนนาน ไกวโจว ทางตะวันตกเฉียงใต้ ของจีนนั้นมีฤดูหนาวที่ค่อนข้างอบอุ่นและฤดูร้อนค่อนข้างเย็น เช่นในคุนหมิง ซึ่งรู้จักกันดีว่าเป็นเมืองฤดูใบไม้ผลิตลอดทั้งปี บริเวณที่ราบทิเบตนั้นมีอากาศที่รุนแรงมาก แต่ก็ยังได้รับแสงอาทิตย์เต็มที่ในเขตภูมิอากาศที่อบอุ่นเหนือ มีฤดูที่แตกต่างกันออกไป มี 4 ฤดู ซึ่งประกอบด้วยภูมิอากาศหนาว ร้อน อบอุ่น และฝนตกชุก ระยะเวลาของลมมรสุมที่ชุ่มชื้นพัดจาก มหาสมุทรแปซิฟิกและอินเดียเข้าสู่แผ่นดิน ส่วนฤดูหนาวอีกครึ่งปีนั้น จะมีลมแห้งแล้งพัดผ่านแผ่นดินส่วนฤดูหนาวอีกครึ่งปีนั้น จะมีลมแห้งแล้งพัดผ่านแผ่นดินไปยังทะเลทำให้เกิดฤดูแห้งแล้งขึ้น บริเวณลุ่มแม่น้ำแยงซีนั้นกลับได้รับประโยชน์จากลมบ้าหมูซึ่งทำให้เกิดฝนตกหนักในฤดูหนาว

อิทธิพลของลมมรสุมที่ปกคลุมจีนอยู่นี่เองทำให้เกิดฝนตกชุกในฤดูร้อน และอากาศหนาวแห้งแล้งในฤดูหนาว ปริมาณน้ำฝนประจำปีนั้นจะเพิ่มมากขึ้นตามลำดับคือตะวันตกเฉียงเหนือ ตะวันออก ใต้ และตะวันออกเฉียงใต้ ทางตะวันออกเฉียงเหนือจะมีปริมาณน้ำฝนต่อปีประมาณ 400 – 1,000 มิลลิเมตร ในเขตกลุ่มแม่น้ำฮวงเหอ มีปริมาณน้ำฝนตั้งแต่ 600 – 800 มิลลิเมตร ทางใต้ของลุ่มแม่น้ำฉางเจียง และบนที่ราบสูงยูนนาน – ไกวโจวมีประมาณ 1,000 มิลลิเมตร ส่วนบริเวณหลายแห่งฝั่งตะวันตกเฉียงใต้ เกาะไหหนาน มีปริมาณน้ำฝนมากกว่า 2,000 มิลลิเมตร ความแตกต่างกันทางด้านที่ดินและลมฟ้าอากาศนั้นทำให้จีนมีพืชพรรณหลากหลายชนิด ตั้งแต่พืชที่อยู่บริเวณป่าชุ่มชื้น จนไปถึงทุ่งหญ้าอันกว้างใหญ่ และทะเลทรายอันแห้งแล้งทางปลายสุด ของตะวันออกเฉียงเหนือ นั้นเป็นบริเวณป่าผลัดใบ ในเขตอบอุ่นค่อนข้างหนาวที่มีใบไม้แหลมเล็ก เช่น ลาช สปรูซ สน ทางเทือกเขาฮิงกันใหญ่ ส่วนป่าต้น เอล์ม เมเปิล ลินเดน เบอร์ช และแอช จะปกคลุมแถบภูเขาต่างๆ บริเวณพรมแดนของจีน – เกาหลี ขณะที่ป่าต้นโอ๊ค และป่าผสมระหว่างโอ๊ค และสนนั้นอยู่กันตามภูเขาทางภาคเหนือและคาบสมุทรเลียวตุง และชานตุงด้วยเหตุนี้ จึงทำให้เป็นเขตป่าไม้ผลัดใบในเขตอบอุ่น ตามแนวด้านเหนือ และตะวันออกเฉียงเหนือ ส่วนทางใต้สุดนั้นจะเป็นเขตอบอุ่น ที่มีป่าเขียวชอุ่มตลอดทั้งปี และมีใบไม้ที่ใหญ่ในแถบลุ่มแม่น้ำฉางเจียง ซึ่งเป็นบริเวณที่มีพืชพรรณขึ้นอุดมสมบูรณ์ ประกอบด้วยต้นไม้ที่มีค่า รวมทั้งที่มีอยู่ในเขตจีนตั้งแต่สมัยแทติอารี่ เช่น ต้นกิงโคและต้นเมตาซีกัว ส่วนป่าไม้ในเขตร้อนชื้นนั้น อยู่แถบพรมแดนตอนใต้ของจีน และฝั่งทะเลตั้งแต่มณฑลยูนนานไปจนถึงมณฑลกวางตุ้ง

ป่าไม้เขียวชอุ่มตลอดทั้งปี มีทุ่งหญ้ากว้างใหญ่ในเขตอบอุ่นบริเวณที่ราบตะวันออกเฉียงเหนือ ถึงแถบตะวันออกในที่ราบสูงมองโกเลีย ทุ่งหญ้าอัลไพน์ขึ้นปกคลุมทางตะวันออกของภาคกลาง และทางตอนใต้ของที่ราบสูงชิงไฮ-ทิเบต ทางตะวันตกเฉียงเหนือของทิเบต เป็นบริเวณทะเลทรายอัลไพน์จึงมีป่าไม้เป็นพุ่งเตี้ยๆ ต้นเล็กๆ ขึ้นกระจัดกระจาย และทะเลทรายในเขตอบอุ่นทางมณฑลตะวันตกเฉียงเหนือ ของมณฑลซินเจียง กานสู และชิงไฮนั้น เป็นบริเวณที่มีต้นไม้เบาบางกระจัดกระจายอยู่ทั่วไป